W systemie Linux aplikacje można instalować na różne sposoby: repozytoria dystrybucji, przenośne wersje (nie wymagające instalacji w systemie) AppImage, za pomocą standardowych instalacyjnych plików, czy w końcu z wykorzystaniem sklepu z aplikacjami „Flathub”.
Różne drogi instalacji aplikacji w systemie Linux
- Najpowszechniejszą formą instalacji oprogramowania jest repozytorium danej dystrybucji Linuksa. Jest to wbudowany mechanizm do instalacji i zarządzania oprogramowania. Za pomocą graficznego interfejsu lub prostych komend w terminalu można wyszukać, zainstalować, usunąć dane oprogramowanie. Takie oprogramowanie automatycznie się aktualizuje, nie trzeba ściągać ręcznie nowej wersji aplikacji.
- Przenośne wersje zwane „AppImage” odpowiednik oprogramowania typu „portable” w Windows. Ściągasz daną aplikację w formacie AppImage i bez instalacji w systemie ją uruchamiasz. Cała aplikacja i jej dane zawarte są w tym jednym pliku. Aby usunąć aplikację i jej dane, po prostu usuwasz plik AppImage danej aplikacji. Owe oprogramowanie nie aktualizuje się automatycznie. Inną wadą AppImage jest wykorzystanie przestarzałych elementów kodu (bibliotek), które nie są rozwijane więc pogarsza to bezpieczeństwo.
- Instalacja za pomocą instalacyjnych plików jest tym samym, co ściągnięcie pliku .exe w Windows i go uruchomienie. Rozszerzenie pliku instalacyjnego będzie różne w zależności od samej dystrybucji Linuksa, która jest używana, np. w Linuksie opartym o Debiana taki plik ma rozszerzenie .deb. Niestety aplikacje instalowane tą drogą nie aktualizują się automatycznie, ponadto ściąganie oprogramowania z niepewnych źródeł może narazić system i ciebie na szkody. Nie rekomenduję instalacji aplikacji w systemie tą drogą.
- Sklep z aplikacjami „Flathub” to największe repozytorium oprogramowania dostarczanego w formacie „flatpak”. To niezależna od dystrybucji Linuksa forma instalacji aplikacji. Oprogramowanie typu flatpak można instalować przez sklep Flathub na wielu odmiennych dystrybucjach systemu operacyjnego Linuks. To najbezpieczniejsza forma instalacji aplikacji z powodu izolacji od systemu operacyjnego.
Czym jest oprogramowanie Flatpak i Flathub?
Flathub to nazwa repozytorium oprogramowania dostarczającego tobie możliwość instalacji przeróżnych aplikacji w formacie flatpak z jednego źródła. Nie musisz przeglądać różnych stron internetowych, aby znaleźć aplikację. Cały katalog aplikacji flatpak jest w jednym miejscu. Flathub to największy i najpopularniejszy katalog z aplikacjami typu flatpak.
Zaletą instalowania aplikacji tą drogą jest przede wszystkim bezpieczeństwo. Domyślnie każda aplikacja jest odizolowana od systemu operacyjnego, do jej poprawnego działania należy udzielić odpowiednich zgód: np. dostęp do katalogu dokumentów użytkownika, dostęp do kamery, dostęp do mikrofonu, dostęp do innych funkcji systemu operacyjnego itd.
Po każdej instalacji oprogramowania warto za pomocą aplikacji Flatseal (też instalowanej za pomocą Flathub) zweryfikować udzielone domyślnie zgody. Warto wyłączyć i dopasować udzielone zgody do potrzebnego minimum. Przykładowo nie wszystkie aplikacje potrzebują dostępu do całego systemu plików (wtedy mogą czytać, modyfikować i/lub zapisywać dane w każdym miejscu systemu). Czasami wystarczy ograniczyć dostęp tylko do katalogu dokumentów użytkownika, w zależności od potrzeby oczywiście.
Z uwagi na izolację od systemu, oprogramowanie flatpak nie ma dostępu do systemowych plików i bibliotek, z których normalnie korzystają aplikacje zainstalowane w systemie. Dodatkowe pliki i biblioteki potrzebne do działania aplikacji muszą być do niej dołączone. Dlatego wadą aplikacji typu flatpak jest ich wielkość. Zajmują one więcej miejsca na dysku, niż „nieflatpakowe” wersje.
W katalogu aplikacji Flathub dostępne są aplikacje „zweryfikowane” i „niezweryfikowane”. Radzę omijać niezweryfikowane aplikacje.
Oprogramowanie flatpak można instalować z poziomu systemu lub użytkownika. Jeśli aplikacja zostanie zainstalowana z poziomu systemu to będzie dostępna dla wszystkich użytkowników komputera oraz domyślnie będzie posiadać większe uprawnienia. W celu zwiększenia bezpieczeństwa lepiej jest instalować aplikacje z poziomu użytkownika. A więc aplikację należy instalować oddzielnie dla każdego użytkownika gdy jest to konieczne. Uprawnienia flatpak nie są podwyższone do poziomu systemu.
Niezależnie od zabezpieczeń stosowanych w oprogramowaniu flatpak i repozytorium Flathub należy stosować zdrowy rozsądek, nie instalować mało znanych aplikacji, omijać niezweryfikowane aplikacje. Zawsze istnieje ryzyko zainstalowania szkodliwej aplikacji, tak samo jak w innych pozornie bezpiecznych sklepach, np. Google Play, któremu zdarza się mieć zainfekowane aplikacje.
Oprogramowanie flatpak jest otwartego źródła, więc społeczność użytkowników Linuksa jest w stanie sprawdzić jak dana aplikacja działa i jej kod, co zmniejsza – ale nie eliminuje – ryzyko zainstalowania zainfekowanej aplikacji.
Katalog aplikacji obejrzysz na stronie: Flathub.org
