Linux dla początkujących

Linux (Linuks) rozwijany jest od dekad, to bardzo dojrzały system pozwalający użytkownikowi na wiele. Ci bardziej zaawansowani użytkownicy mogą zrobić z nim co chcą, tj. wprowadzać szerokie modyfikacje, które uwzględnią ich potrzeby. Jedynie cyfrowe kompetencje użytkownika ograniczają możliwości dopasowania systemu do własnych potrzeb. Zacznijmy od początku…

Czym jest Linux?

Szczegółową, techniczną odpowiedź znajdziesz w Wikipedii. To system operacyjny rozwijany przez społeczność, którego liderem jest Linus Torvalds, to dzięki nim rozwijany jest rdzeń systemu (ang. „kernel”). Sam system działa w oparciu o tekstowe komendy wpisywane w terminalu i początkowo był wykorzystywany tylko w biznesie, serwerowniach itp. Oprogramowanie pisane pod Linuksa również uruchamiane i sterowane jest za pomocą tekstowych komend. Z czasem zaczęto tworzyć ułatwienia dla szerszego grona odbiorców.

Dzisiaj obsługa Linuksa może być tak samo łatwa jak Windowsa, czy MacOS, tj. za pomocą graficznego interfejsu, choć dostęp do tekstowej linii komend jest nadal możliwy. Obecnie system Linux jest wykorzystywany w wielomiliardowych biznesach, jak i w domowych zaciszach przez zaawansowanych inżynierów, jak i początkujących nie-technicznych. Znakiem rozpoznawczym systemu jest pingwin.

Rodzaje i wersje systemu Linux

Nie ma jednego systemu Linuks, choć wszystkie działają w oparciu o ten sam rdzeń, zwany po angielsku „kernelem”, który może różnić się zaimplementowaną wersją w poszczególnych systemach. Nad kernelem instaluje się różnego rodzaju oprogramowanie, w tym zarządcze i tu zaczynają się różnice.

Masz do dyspozycji kilka grup, linii systemów opartych na Linuksie: Arch, Debian, Gentoo (BSD), RedHat, OpenSUSE i inne. W każdej grupie masz dziesiątki, setki wersji systemu operacyjnego. Wybierasz tę wersję, która ci najbardziej odpowiada, ściągasz i instalujesz na swoim komputerze lub w maszynie wirtualnej (np. do testów i zabawy). Owe wersje do ściągnięcia i zainstalowania nazywa się „dystrybucjami”. Niektóre dystrybucje są kolejną emanacją innych dystrybucji, np. Linux Mint bazuje na dystrybucji Ubuntu, a Ubuntu na Debianie.

Tak więc, dla początkującego użytkownika polecam te oto dystrybucje systemu operacyjnego Linuks. Charakteryzują się one łatwą obsługą. Jeśli potrafisz dobrze obsługiwać Windowsa i oprogramowanie na nim, to z dystrybucjami Linuksa dla początkujących sobie też poradzisz. Gdy już nabierzesz nieco wprawy z Linuksem i linią komend możesz zabrać się za instalację wyspecjalizowanego Linuksa na komputerze, który ma pełnić rolę domowego serwera.

Dystrybucje systemu Linux

dla początkujących:

Ubuntu: oparty na linii Debian
Linux Mint: oparty na linii Ubuntu
Endeavour OS: oparty na linii Arch
Zorin OS: oparty na linii Ubuntu
Elementary OS: oparty na linii Ubuntu

dla początkujących z większym doświadczeniem:

Vanilla OS: oparty na linii Debian
Blend OS: oparty na linii Arch
Fedora: oparty na linii RedHat
Fedora Silverblue: oparty na linii Fedora

Jak zabezpieczyć domową sieć komputerową?

serwerowe wersje Linuksa dla średniozaawansowanych:

Unraid
TrueNAS
Casa OS
DietPi
Umbrel OS
Cosmos Cloud (kompleksowa apka do już zainstalowanego Linuksa)

Jak się człowiek uprze to może wykorzystać do domowego serwera niemal każdą dystrybucję Linuksa, powyższa lista serwerowych wersji prezentuje systemy operacyjne – poza Cosmos Cloud – ściśle stworzone dla domowych serwerów, zwanych po angielsku „homelab”. Cześć z nich jest płatna.

Systemy „Vanilla OS”, „Fedora Silverblue” i „Blend OS” są systemami typu „niezmiennymi”. Oznacza to, że kernel i pliki systemowe są w trybie „read-only” – tylko do odczytywania. Wszelkie zmiany w konfiguracji są dokonywane na poziomie użytkownika, a nie administratora pisząc dość ogólnie. Instalowane aplikacje są odizolowane od systemu. Innymi słowy systemy te są odporne na wszelkiego rodzaju uszkodzenia plików systemowych, a ewentualna re-instalacja lub aktualizacja systemu nie naruszają danych wprowadzonych przez użytkownika – co jeszcze bardziej zwiększa bezpieczeństwo i stabilność działania.

Jeśli twój „pierwszy raz” z Linuksem jest dopiero przed tobą, to zachęcam do wybrania dystrybucji „Linux Mint” lub „Zorin OS”.